Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Gemi Gövdesinin Kaynak Dikişinin Radyografik Muayenesi
Gemi imalatında kullanılan kaynaklı birleştirmelerin radyografik muayene ile kontrolü

Gemi imalatında kullanılan kaynaklı birleştirmelerin radyografik muayene ile kontrolü en sık kullanılan ve en güvenilir muayene yöntemlerinden bir tanesidir. Bu bildiride, tekne yapım çeliklerinin tozaltı kaynağı ile birleştirilmesi ve kaynak dikişlerinin radyografik muayenesi incelenmiştir. Deneysel çalışmada, A kalitedeki 14mm ve 11mm kalınlığında, 2000mm genişliğinde ve 8000mm uzunluğundaki ASTM A 131M standardındaki düz levha şeklindeki gemi gövdesi sacları alaşımsız çelik tozaltı kaynak teli ve aglomere tür toz kullanılarak tozaltı kaynağı ile birleştirilmiştir. Ayrıca, Ir192 gama-ışını tüpü kullanılarak dikiş muayene edilmiştir.

Anahtar sözcükler: Tekne yapım çeliği, gemi gövdesi, tozaltı kaynağı, radyografik muayene, kaynak hataları

RADIOGRAPHIC TEST OF WELDING ON SHIP HULL STEELS

Abstract- In ship manufacturing, radiographic testing is one of the most used and safest control type to identify weld defects of parts that are joined by welding. In this article, submerged arc welding (SAW) of hull construction steels and its radiographic test is determined. In the experimental study, 14 mm and 11 mm thick, 2000mm width and 8000mm length grade A flat sheet hull steels according to ASTM A 131M standard are joined by submerged arc welding where non-alloy steel SAW wire and aglomere type dust is used. As well as the control of the welding is done by an Ir192 gamma-ray test tube.

Keywords: Hull construction steels, hull structure, submerged arc welding (SAW), radiographic test, weld defects

1. GİRİŞ

Gemi inşaatında kullanılan saclar kaynak ile birleştirilir. Özel bir durum söz konusu değilse bu işlev için kullanılan kaynak yöntemleri, elektrik ark kaynağı, gazaltı kaynağı (TIG/MIG/MAG) ve tozaltı kaynağıdır [1]. Kaynak edilen parçanın mekanik özelliği, kimyasal bileşimi, konumu ve ortam gibi faktörler hangi kaynak yönteminin seçileceği konusunda bilgi vermektedir. Kaynak dikişlerinin kontrolü tahribatlı (çekme, eğme ve çentik darbe testleri) ve tahribatsız (radyografik, ultrasonik, penetran ve manyetik toz ) olmak üzere iki farklı muayene yöntemi ile yapılır [2]. Kaynak dikişlerinin kontrolünde, günümüzde en çok başvurulan tahribatsız muayene yöntemleri ultrasonik ve radyografik muayenelerdir, son yıllarda dijital radyografi kullanımı da yaygınlaşmıştır [3].

Bu çalışmada, 9700 DWT konteynır tipi geminin çift dip merkez borda sacı tozaltı kaynağı ile birleştirilmiş ve dikiş radyografik muayene ile incelenmiştir.

2. DENEYSEL ÇALIŞMALAR

Deneysel çalışma, 162 postadan oluşan 9700 DWT konteynır tipi gemi üzerinde yapılmıştır. Posta (frame), geminin enine olan elemanlarına denir. Her posta aralığı 681,1mm’ye karşılık gelmektedir.

Bu çalışmada, 55 ila 67 postaları arasına denk gelen çift dip merkez borda sacı tozaltı kaynağı ile birleştirilmiştir. Kullanılan saclar sıcak haddelenmiştir ve Amerikan normlarına göre ASTM A 131M A kalitedir (ABS-P2-00 A grade) . Sacın kimyasal bileşimi ve mekanik özellikleri Tablo 1 ve Tablo 2’de verilmiştir [4].


Kaynak edilen sacların kalınlıkları 14mm ve 10mm’dir. Saclar Lincoln Electric Ideal DC1000 tozaltı kaynak makinası ile Arctech Subtech AB-18 aglomere tozu ve Arctech S2 alaşımsız çelik tozaltı kaynak teli kullanılarak birleştirilmiştir.

Aglomere tozu, çok ince öğütülmüş maddelerle bazı ufak tanelerin (rutil, Mn cevheri, florit, magnezit, ferro alaşımlar) ham toz bir yapıştırıcı madde ile karıştırılarak aglomere edilmesi ile elde edilir [5,6]. Kullanılan tozaltı kaynak telinin kimyasal özellikleri Tablo 3’te verilmiştir [7].

Tablo 3. Arctech S2 alaşımsız çelik tozaltı kaynak telinin kimyasal bileşimi [7].
C Mn Si P S
0,1 1,1 0,1 <0.025 <0.025

Kaynak, 1G pozisyonunda (Şekil 1) [6], yerde, yatay ve dik olarak 4 pasoda yapılmıştır. AWS’ye (American Welding Society) göre ‘G’ alın kaynağı olduğunu, ‘1’ ise yatay oluk olduğunu belirtir [6]. Açılan kaynak ağzı Şekil 2’de, yapılan kaynağın parametreleri Tablo 4’te verilmiştir.



Kaynak dikişinin kontrolü için tahribatsız muayene yöntemlerinden radyografik muayene seçilmiştir. Kullanılan gama ışını cihazı, ışın kaynağı iridyum–192 (192Ir) olan Sentinel marka 880 SIGMA projeksiyon tip radyografi cihazıdır (Şekil 3).

γ ışınları yapma ya da doğal radyoaktif elemanların bozunmaları suretiyle oluşan ışınlardır [8]. Çok kısa dalga boyları oluşundan dolayı yüksek enerjileri vardır ve maddeye giricilik yetenekleri fazladır. Gama radyografide iridyum–192 radyoizotopunun kullanılmasının sebebi, kobalt–60 ya da sezyum-137’ye göre gama enerjisinin daha düşük seviyelerde olması (0,2–1,4 MeV) ve bundan dolayı ışının çeliğin 75mm derinliğine kadar nüfuz edebilmesi ve yarılanma süresinin 74 gün olmasıdır [8,9].



Şekil 3. Sentinel 880 SIGMA projeksiyon tip radyografi cihazı

Muayene TS 5127 ve EN 1435 çekim standartlarına uygun olarak 60 ila 61. postalar arasına denk gelen bölgede yapılmıştır. TS EN 462-1 ve TS EN 462-3 standartlarına göre; film olarak Agfa marka, kalınlığı 0.125mm olan D7 kurşun ekranlı film, kalite göstergesi olarak ise telli penetremetre kullanılmıştır. Penetremetre, farklı kalınlıklarda olan ve yan yana dizilen 7 adet telden oluşur. İnceden kalına doğru yerleştirilmiş tellerden hangisi öncelikle belirginleşiyorsa hatanın derecesi ona göre belirlenir.

Film, muayene edilecek sacın altına yerleştirilir, sacın üstüne de penetremetre ve geminin adı, marka numarası, çekilen tarihi gösteren bir şablon yerleştirilir. Filmin boyutları 100x480mm olduğundan dolayı, film ile ışın kaynağı arasındaki mesafe 400mm’ye sabitlenir. Filmin yerleştirilmesi Şekil 4’te gösterilmiştir. 



Şekil 4. Film, penetremetre, şablon ve ışın kaynağının yerleştirilmesi
Cihazın tüpünde bulunan iridyum-192’nin Curie (Ci) değerine göre poz diyagramına bakılarak ışın süresi saptanır (Tablo 5) [10]. Yatay eksen malzemenin cinsini ve kalınlığını, dikey eksen Curie ve süre çarpımını, çapraz çizgiler ışın kaynağı ve film arasındaki mesafeyi göstermektedir.

Tablo 5 Iridyum-192’ye ait Agfa D7 kurşun ekranlı film-çelik için poz diyagramı [10].




Malzeme 14mm, ışın kaynağı ve film arasındaki mesafe 400mm ve tüpte bulunan 192Ir 6,5Ci değerinde olduğundan dolayı, poz diyagramına göre 240 saniye süreyle ışın gönderilerek kaynak dikişinin filmi çekilmiştir.

3. SONUÇLAR

Uluslararası Kaynak Enstitüsüne göre kaynak hataları ve radyografik görüntülerinin anlamları Tablo 6’daki gibi tanımlanmıştır [8]. Filmler banyo edildikten sonra Şekil 5’te gösterilen aydınlatıcıya (viewer) yerleştirilir ve görüntü Tablo 6’ya göre değerlendirilir.




Şekil 5. Aydınlatıcı
Tablo 6. Kaynak hatalarının tanımı ve radyografik görüntüsü [8]




Şekil 6. Kaynak dikişinin filmi

Kaynaktan önce sacların üstü temizlenmemiş ve akım düşük tutulmuştur. ABS (American Bureau of Shipping) standartlarına göre akımın minimum 400A olması gerekmektedir [11]. Bundan dolayı, kaynak dikişinin yeniden yapılması gerekmektedir.

Kaynak dikişi sökülerek, uygun koşullarda, 400A akım uygulanarak kaynak tekrarlanmıştır. Daha sonra aynı radyografik muayene yöntemi uygulanmış ve kaynak dikişinde bir hata bulunmamıştır.

4. KAYNAKLAR

[1] ABS Rules for Materials and Welding, Part 2, Houston 2004
[2] RINA Rules for the Classification of Ships, Part D, Materials and Welding, Genova 2001
[3] Ş.Ekinci, “Kaynak Dikişi Hatalarının Dijital Radyografik Yöntemle Değerlendirilmesi”, Türkiye Atom Enerjisi Kurumu, İstanbul
[4] “Malzeme Test Bilgileri Sertifikası”, Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş.
[5] F. Öztürk, “Tozaltı Kaynak Yöntemi ve Uygulamaları”, YTÜ yayını , İstanbul 1996
[6] E.Kaluç, “Ergitme Esaslı Kaynak Yöntemleri”, Cilt1, MMO/2004/356, Kocaeli 2004, s.196.
[7] http://www.arctech.com.tr/s2.htm
[8] A.TOPUZ, “Tahribatsız Muayeneler”, YTÜ yayını, Sayı 281, İstanbul 1993
[9] “Uygulamalı Radyasyon Güvenliği El Kitabı-Gama Radyografi”, Türkiye Atom Enerjisi Kurumu, Ankara 2007
[10] http://www.stud.fh-hannover.de
[11] ABS, Process Instruction Check Sheet on Plant Welding Procedure Approval, 2002


 

Bu konu 29907 defa okundu.    


Söz Sizde !

   Ad Soyad :
 
   Yorumunuz :
 
   
   

Sayfamızda yer alan okur yorumları, kullanıcılarımızın kendi görüşleridir.
Okur yorumlarından demircelik.com.tr sorumlu tutulamaz.

 
Makaleler Kategorisindeki Diger Haberler


 

TÜRKÇEENGLISH
YAZARLAR
Tuncay SERGEN
FİRMALAR REHBERİ
SPONSORLAR
 
ÖZTAŞ METAL A.Ş Abb Elektrik Abra Vinç Ağır Haddecilik AGM Boru Ajan Cnc AKADEMİ PASLANMAZ Akalın Isıl İşlem Ak Birlik Demir Ak Çelik Demir Çelik Sanayi ve Ticaret A.Ş. Akyapak AKYÜZLÜ FUZHOU ALADDIN IMP&EXP CO., LTD alcos ALES PRESS Almina Demir Çelik ALTEMAK  LTD.ŞTİ. ANADOLU METALURJİ anka teknik mekatronik elektronik YASSI HADDE MAM. SAN. ve DIŞ TİC. LTD. ŞTİ. ANKA PAZARLAMA anıl paslanmaz çelik sanayi ve ticaret ltd. şti. aras çelik ticaret ve sanayi ltd. şti Arena Metal Arla Mühendislik San. Tic. Ltd. Şti. Armet Metal Armi Demir Artline AS ENDÜSTRİ DEMİR ÇELİK LTD.ŞTİ. ATEŞ A.Ş. ATİLLA DURAL MÃ?MESSİLLİK, İNŞAAT ve TURİZM TİC. LTD. ŞTİ. Atlas CNC Makina Tic. Ltd. Şti. AUTONICS OTOMASYON TİC. LTD. ŞTİ. AVERA Demirçelik Profil Boru San. ve Tic. Ltd Şti. AVRASYA GLOBAL Avrupa Özel Çelik A.Ş. Aydınlar çelik AYGÜNSAN DEMİR ÇELİK VE TİC. LTD. ŞTİ. AYHAN DEMİR SAN.TİC.LTD.ŞTİ. AYIK BAND KONVEYÖR AYMEKS SAN.TİC.LTD.ŞTİ. Aynalı Vinç Bali makina Başatlı Boru Profil Sanayii ve Ticaret A.Ş. BAYKON Bektaş Demir Ã?elik BELLİ GROUP BERDAN MAKİNA BETA PASLANMAZ BİRİM MAKİNA Birleşik Metal BLS BM MAKİNA Bodrum Metal / Ã?z-Kaya Metal A.Ş. Bormet Boru BORŞEN BORU BORUSAN LOJİSTİK A.Ş. BORUSAN MANNESMANN BORUSAN MÃ?HENDİSLİK Boyçelik Birim Makina Bystronic Türkiye ÇAĞ ÇELİK A.Ş. Can metal steel ÇAYIROVA Cea Kablo Taşayıcı CEFİP MAKİNA Çelik Metal San. ve Tic.Ltd.Şti. Çelmer Çelik Çemesan Yassı Metal Makina San. ve Tic. Ltd. Şti. Cemre Boru Cepa - Celebcioğlu İthalat ve Mümessillik Cesan Cesa Makina Cihan Grup CNC MAKİNE KROM Ã?ELİK Ã?RÃ?NLERİ SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. Delta Proje Demir Büken DEMİRSAN FLANŞ BORU VE EK PARÇALARI SAN.TİC.LTD.ŞTİ. DEMSAC DEMİR ÇELİK LTD.ŞTİ. DEMTAŞ DEMİR MAMÜLLERİ TİCARET ve SANAYİ A.Ş. Dener Makina Deniz Metal Sac dirinler Diva Makina DMS Denizli Döküm Makina Sanayi Doğa Makina İthalat-İhracat Limited Şirketi  DOĞAN METAL SAN.TİC.LTD.ŞTİ. DRD Metal Boru Profil San. ve Tic A.Ş. Dünya tk DURANLAR MAKİNA Durmazlar Elbir Metal Elektrokar Metal Elektros Vinç Otomasyon Uzmanı Elfatek ELKİM KAUÃ?UK VE KİMYA SAN.TİC.LTD.ŞTİ. elkma endüstriyel elektrik makina inş. san.tic. ltd.şti Emek Makina EMRE METAL SAN.TİC.LTD.ŞTİ. ENDOKS ENERJİ SİSTEMLERİ Enka Metal EPSİLON Erasel makinalama ER Ã?ELİK METAL LTD.ŞTİ. ERDOĞANLAR GIDA Erkay Makina Ermaksan Sac İşleme Makina Erman Sac Ersa YAY ERSE MAKİNA Esa Demir Çelik ESC Eser Nakliyat Etki demir Eymen Makina Faktoring Derneği Ferimpeks Fersac Fetaş FIRAT METAL DEMİR ÇELİK TİCARETİ Marmara Galvaniz GÜÇLÜLER DEMİR ÇELİK İNŞ. TUR SAN. LTD. ŞTİ. Gedik Döküm Gerd Wolff Makina Germen Elektronik GNG Makina Göçmaksan GÃ?KMETAL SAN.DIŞ.TİC.LTD.ŞTİ. GÖKSUN MAKİNA TAAH. İNŞ. İMLT. SANAYİ VE TİCARET LTD.ŞTİ. GREENJEL AKÃ? GRUP METAL A.Ş. GRUP METAL GÃ?NER METAL SAN.TİC.LTD.ŞTİ. GÃ?NEYDOĞU GALVANİZ ENERJİ METAL İNŞAAT TAAHHÃ?T SAN. TİC. LTD. ŞTİ. GÃ?RALP VİNÃ? GÃ?VEN SAC PROFİL A.Ş. Güven Ã?elik Boru Habib makina HADEKA İNŞAAT Halk Bank Hazır bant HİSARLAR GRUP Hisroser HT GRUP HT GRUP HT Makina İlsan Metal İMC GALVANİZ IMPAC Infrared GmbH INDUCTOTHERM İnterkom Gümrük ISIGER MÜHENDİSLİK LTD. İŞİM VİNÃ? İska Paslanmaz Ã?elik San. ve Tic. A.Ş isra çelik İsra Çelik İTTİFAK METAL Kadir Metal KALMET Kamateks KANCA EL ALETLERİ DÃ?VME Ã?ELİK VE MAKİNA SAN. AŞ. Kantarcıoğlu Group Karaca Metal KARAKAYA METAL SAN.TİC.LTD.ŞTİ. KAREKS DEMİR SANAYİ DIŞ TİCARET VE PAZARLAMA A.Ş. Kartal Group Kartal Meiser Kasso Mühendislik KAT-KAR ÇELİK KONSTRÜKSİYON MÜH.LTD.ŞTİ. Kavalcıoğlu Metal KEMAL CAN METAL Keleşler demir çelik KERİM ÇELİK Kafkas Metal Koca Metal KOÇBÜKSAN Korkmaz Çelik Körfez Santrifüj Boru Döküm San. ve Tic. Ltd. Şti Nuri Körüstan Makina Metal Sanayi ve Ticaret A.Ş. Küçük Bakırcı Lapp Kablo Linde Gaz LİSANS KIRTASİYE RULMAK RULMAN Oerlikon Kaynak Elektrotları ve Sanayi AŞ MAS AMBALAJ VE MAKİNA İTH.SAN. ve TİC.LTD.ŞTİ. MMK MAKİNA MDF METAL DIŞ TİC A.Ş. Mercan Sac Mert Ã?elik Mert Metal Mert Teknik Metal oks METAL PRES RAF SİS. SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. Metal Servis META-MAK METALURJİ MAKİNA MÃ?MESSİLLİK LTD. ŞTİ. MGE METAL A.Ş. MİMSAN MAKİNE Mollaoğlu MTC Metal Müftüoğlu Musa Demir Paslanmaz NAB Holding A.Ş. Natsu NERGİZ DEMİR Ã?ELİK Nergiz Kablo Net Demir Çelik San.ve Tic. Ltd. Şti. NETMAK Nikron Steel NOKTA DEMİR ÇELİK Nukon Lazer Makina AŞ Nurtaş Makina Oba Paslanmaz OERLIKON KAYNAK ELEKTRODLARI VE SAN. A.Ş. OĞUZLAR DEMİR Ã?KM Ã?ZTÃ?RK KARDEŞLER METAL LTD.ŞTİ. Onaran Endüstriyel Ağır Makina Sanayii ve TİC. A.Ş Ã?NDER METAL Orta Direk özbal çelik boru Ã?ZEMEK METAL ÖZFATİHLER VİNÇ ÖZGÜR Metal Gemi San.Tic. ve Ltd. Şti. Özka Ã?ZMAK Makina Sanayii Tic. Ltd. Şti. Öztaş Metal ÖZTÜRE ÇELİK Pacs Yazılım Palmia Ajans PAGE PEVA KİMYA LTD.ŞTİ. Polimiks Profil Metal PROFSAN BORU PROFİL SAN. TİC. LTD. ŞTİ. Ramatex Ref-San Rulman Ticaret Saccı Şahinler metal Saka İnşaat SARITAŞ Ã?ELİK A.Ş. Saygınlar Nakliyat SDK Metal Nakliye Makina San.Tic.Ltd.Şti. Selmak Kompresör Senal Metal Şençağ Boru Profil ve Sac Sanayii ŞEN DEMİR SERT DEMİR ÇELİK METAL ÜRÜNLERİ LTD.ŞTİ Sevsan SEYKOÇ ALÜMİNYUM PAZ.SAN.TİC.LTD.ŞTİ. Sezgin Metal SGS OTOMATİK KONT. SİST. MAK. VE YAZL. SAN LTD.ŞTİ Sivaslılar Metal Sönmezler Metal Soybaş Dış Ticaret Ltd. Şti. Soykurt Makina Star Yağcılar Dorse ve Damper İmalat Sanayi SUNER DEMİR Ã?ELİK SAN.TİC.LTD.ŞTİ Sur Araç Kiralama SZUTEST BELGELENDİRME TAT METAL TECER METAL Tekno Plan TELBANT PAZARLAMA İTHALAT VE TİCARET LTD. ŞTİ. Tele Radio tepe paslanmaz metal mamulleri san.tic. ltd.şti. TERMO MAKİNA SANAYİ ve TİCARET A.Ş. Termo İndüksiyon Işıl İşlem ve Makina San. Tic. Ltd. Şti Tesmak Testere Tezcan Galvaniz Tigres Makina Takım Dolapları TİAD AKADEMİ TEKNİK BORU Tst - Tamsan TUĞ Ã?ELİK SAN.TİC.LTD.ŞTİ. Turgen TURTAŞ METAL SA. İNŞ. TEKS. TURZ. SAN. TİC. LTD. ŞTİ. ünallar çelik çelik servis merkezi Ã?NLÃ? TEKNİK UZMERT METAL SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. VFC FİNANS VİNÃ?SAN VİNÃ? SAN. VE TİC. A.Ş. Volkan çelik Yapıtaş Kablo Yapıtaş Kablo YDÇ METAL Yemen Metal YENİ AKIŞ REDÜKTÖR VE MAKİNA SANAYİ YERLİKAYA İNŞAAT SAN. TİC. LTD. ŞTİ. Yılmaz Sac Profil San. Tic. Ltd. Şti. Yıl-Met Demir Çelik YKZ METAL Yorum Gümrük Yukon Makine YÃ?KSELLER METAL YÃ?NSEL METAL Zedinoks ZİNOKS METAL TASARIM LTD.ŞTİ. ZİNOX ENERJİ Z Metal
 
ANKET
 
 
Sponsorlar .  Reklam Bize Ulaşın .  RSS  |   Copyright © 2008. Metal Medya
Sitemizdeki yazı, resim ve haberlerin her hakkı saklıdır. İzinsiz, kaynak gösterilmeden kullanılamaz .toplu mail